Czy małżonek ma prawo do zachowku

Małżonek to jedna z osób najbliższych spadkodawcy i zgodnie z przepisami prawa spadkowego jest objęty szczególną ochroną. Dlatego pytanie czy małżonek ma prawo do zachowku pojawia się bardzo często, zwłaszcza wtedy, gdy w testamencie cały majątek został przekazany dzieciom albo zupełnie obcym osobom.

Odpowiedź jest jednoznaczna – małżonek należy do grona osób uprawnionych do zachowku. Oznacza to, że nawet jeśli został pominięty w testamencie, może domagać się od spadkobierców wypłaty części majątku w formie zachowku. Wysokość tego prawa zależy od tego, jak wyglądałoby dziedziczenie ustawowe. Małżonek wchodzi bowiem do kręgu spadkobierców ustawowych i jego udział wylicza się razem z udziałami dzieci lub – w braku dzieci – z rodzicami spadkodawcy.

Zasadą jest, że zachowek wynosi połowę wartości udziału, który przypadłby małżonkowi w dziedziczeniu ustawowym. Jeśli jednak małżonek jest trwale niezdolny do pracy albo osiągnął wiek emerytalny, zachowek wynosi dwie trzecie jego udziału. W praktyce oznacza to, że sąd najpierw ustala, jaki byłby udział małżonka w dziedziczeniu ustawowym, a następnie wylicza od niego połowę lub dwie trzecie.

Czy małżonek ma prawo do zachowku w każdej sytuacji? Istnieją pewne wyjątki. Małżonek nie może domagać się zachowku, jeśli sąd orzekł rozwód albo separację z jego winy i orzeczenie to stało się prawomocne. Dodatkowo, jeśli w chwili śmierci spadkodawcy trwało postępowanie rozwodowe z jego winy i wina ta była oczywista, pozostali spadkobiercy mogą żądać wyłączenia małżonka od dziedziczenia, a tym samym od prawa do zachowku.

W praktyce sprawy o zachowek dla małżonka bywają skomplikowane, szczególnie gdy w grę wchodzą darowizny dokonane za życia spadkodawcy albo majątek wspólny małżonków. Często konieczne jest rozdzielenie masy spadkowej od majątku wspólnego, co wymaga dodatkowych postępowań.

Podsumowując, małżonek ma prawo do zachowku i jest jednym z najważniejszych beneficjentów tego uprawnienia. Jego udział zależy od zasad dziedziczenia ustawowego i sytuacji życiowej, ale w większości przypadków może on skutecznie dochodzić swojego prawa w sądzie. Aby zrobić to poprawnie i nie narazić się na błędy w wyliczeniach, najlepiej skorzystać z pomocy adwokata specjalizującego się w sprawach spadkowych.