Czy można zmniejszyć zachowek

Zachowek to silnie chronione przez prawo roszczenie, ale nie zawsze oznacza, że osoba uprawniona otrzyma pełną kwotę, której się domaga. W praktyce zdarzają się sytuacje, gdy wysokość zachowku można obniżyć. Dlatego pytanie czy można zmniejszyć zachowek jest jednym z najczęściej zadawanych w sprawach spadkowych i budzi wiele emocji między spadkobiercami.

Podstawą do zmniejszenia zachowku są przede wszystkim przepisy dotyczące tzw. zapisu lub polecenia testamentowego. Jeżeli spadkodawca w testamencie obciążył spadkobierców obowiązkiem wykonania zapisu albo polecenia, sąd może odpowiednio zmniejszyć zachowek, aby uwzględnić te zobowiązania. Chodzi o to, by nie doszło do sytuacji, w której spadkobiercy muszą spełniać kilka obowiązków jednocześnie i w efekcie tracą znaczną część majątku.

Czy można zmniejszyć zachowek z powodu sytuacji rodzinnej lub osobistej uprawnionego? Co do zasady nie. Ustawodawca chroni zachowek niezależnie od relacji między spadkodawcą a spadkobiercą. Jednak istnieją wyjątki – jeżeli spadkobierca został wydziedziczony w testamencie, nie ma prawa do zachowku. Podobnie, jeśli został uznany za niegodnego dziedziczenia, również traci to uprawnienie.

Zmniejszenie zachowku może nastąpić także w praktyce, gdy udowodni się, że uprawniony otrzymał już znaczące darowizny od spadkodawcy za jego życia. Wtedy sąd dolicza te darowizny do schedy spadkowej i uwzględnia je przy obliczaniu należnej kwoty. W rezultacie roszczenie o zachowek może być niższe lub nawet całkowicie zaspokojone.

Warto też wspomnieć, że sąd może rozłożyć zachowek na raty albo odroczyć jego płatność, jeśli jednorazowa zapłata byłaby dla zobowiązanego nadmiernie uciążliwa. To również forma pośredniego „zmniejszenia” ciężaru finansowego, choć formalnie wysokość zachowku pozostaje taka sama.

Podsumowując, choć zachowek jest prawem chronionym bardzo silnie, istnieją sytuacje, w których można go zmniejszyć. Dzieje się tak w przypadku obciążeń testamentowych, wcześniejszych darowizn, wydziedziczenia albo uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy, dlatego warto skorzystać z pomocy adwokata, który oceni realne możliwości obniżenia wysokości zachowku i poprowadzi sprawę w sądzie.