Czy zachowek można zabezpieczyć lub rozłożyć na raty

Zachowek to często wysokie kwoty, zwłaszcza gdy w skład spadku wchodzą nieruchomości, przedsiębiorstwa czy znaczny majątek. Nic dziwnego, że spadkobiercy lub osoby obdarowane zastanawiają się, czy istnieje możliwość złagodzenia tego obowiązku i uniknięcia jednorazowej zapłaty całości. Dlatego pytanie czy zachowek można zabezpieczyć lub rozłożyć na raty pojawia się bardzo często w praktyce spraw spadkowych.

Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego sąd może w wyjątkowych przypadkach odroczyć termin płatności zachowku lub rozłożyć go na raty. Dzieje się tak wtedy, gdy natychmiastowa zapłata byłaby dla zobowiązanego nadmiernie uciążliwa albo groziła poważnym uszczerbkiem dla jego sytuacji życiowej. Najczęściej dotyczy to sytuacji, w których głównym składnikiem spadku jest nieruchomość – dom lub mieszkanie – i spadkobierca nie ma środków, aby natychmiast spłacić uprawnionych.

Czy zachowek można zabezpieczyć lub rozłożyć na raty w praktyce? Tak, ale wymaga to decyzji sądu. Zobowiązany musi wykazać, że jednorazowa zapłata jest niemożliwa lub bardzo trudna, a jednocześnie zaproponować realny plan spłaty. Sąd może rozłożyć zachowek na raty nawet na kilka lat, pod warunkiem że nie naruszy to w rażący sposób interesów osoby uprawnionej.

Dodatkowo sąd może nakazać zabezpieczenie roszczenia, np. poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości, aby zagwarantować, że zachowek zostanie w przyszłości spłacony. Dzięki temu osoba uprawniona zyskuje pewność, że nie zostanie pozbawiona swojego prawa, a zobowiązany może spokojnie regulować należność w dłuższym czasie.

Warto pamiętać, że sąd ma też możliwość całkowitego zmniejszenia zachowku, jeśli jego zapłata zagrażałaby istotnym interesom zobowiązanego, np. gdyby oznaczała konieczność sprzedaży rodzinnego domu. Takie przypadki są jednak oceniane bardzo rygorystycznie i wymagają mocnego uzasadnienia.

Podsumowując, zachowek nie zawsze musi być płacony od razu i w całości. Istnieją mechanizmy prawne pozwalające go zabezpieczyć i spłacić w ratach, a czasem nawet zmniejszyć. Ostateczna decyzja należy jednak do sądu, dlatego każda ze stron – zarówno uprawniony, jak i zobowiązany – powinna zadbać o profesjonalną pomoc prawnika, aby przedstawić swoje racje i uzyskać rozwiązanie najlepiej odpowiadające ich sytuacji.